{"id":2014,"date":"2021-02-21T20:30:41","date_gmt":"2021-02-21T16:30:41","guid":{"rendered":"https:\/\/khojalytoday.com\/azerbaijani-culture\/"},"modified":"2022-02-25T02:09:07","modified_gmt":"2022-02-24T22:09:07","slug":"azerbaijani-culture","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/azerbaijani-culture\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti"},"content":{"rendered":"\n<p>D\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim xalqlar\u0131ndan olan Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn tarixi, maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri, z\u0259ngin \u0259d\u0259biyyat\u0131, inc\u0259s\u0259n\u0259ti v\u0259 musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 haql\u0131 olaraq f\u0259xr edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u0259dii t\u0259f\u0259kk\u00fcr v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u00f6lk\u0259nin g\u00f6z\u0259l t\u0259bi\u0259ti, iqlimi, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin z\u0259nginliyi d\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259mizin m\u00fcxt\u0259lif s\u0259n\u0259t n\u00f6vl\u0259rinin h\u0259r biri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda uzun v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b inki\u015faf yolu ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, birlikd\u0259 v\u0259hd\u0259t t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan inc\u0259s\u0259n\u0259ti v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti haqq\u0131nda tam t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratma\u011fa geni\u015f imkan verir. Az\u0259rbaycan inc\u0259s\u0259n\u0259ti \u00f6lk\u0259mizin t\u0259bi\u0259ti kimi r\u0259ngar\u0259ng, dol\u011fun v\u0259 z\u0259ngindir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n z\u0259ngin yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u00e7e\u015fm\u0259sind\u0259 \u0259n m\u00fch\u00fcm yerl\u0259rd\u0259n birini onun h\u0259yat v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259ti, g\u00fcnd\u0259lik g\u00fcz\u0259ran\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan xalq s\u0259n\u0259tl\u0259ri tutur. \u018fn q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n z\u0259man\u0259miz\u0259d\u0259k davam ed\u0259n bu s\u0259n\u0259t n\u00f6v\u00fc xalq\u0131n geyimind\u0259n tutmu\u015f m\u00fcxt\u0259lif t\u0259s\u0259rr\u00fcfat m\u0259mulat\u0131 v\u0259 b\u0259z\u0259yin\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck bir sah\u0259ni \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259biidir ki, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259i\u015f\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, estetik z\u00f6vq\u00fc, bir s\u00f6zl\u0259 milli simas\u0131, m\u0259nliyi bu s\u0259n\u0259t n\u00f6v\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc x\u00fcsusil\u0259 parlaq \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fcruz\u0259 verir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, indi d\u00fcnyan\u0131n \u0259n z\u0259ngin muzeyl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir \u00e7ox g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 rastla\u015fmaq olur. Londonun Viktoriya v\u0259 Albert, Parisin Luvr, Va\u015finqtonun Metropoliten, Vyanan\u0131n, Roman\u0131n, Berlinin, \u0130stanbulun, Tehran\u0131n, Qahir\u0259nin z\u0259ngin muzey kolleksiyalar\u0131na baxark\u0259n orada T\u0259briz, Nax\u00e7\u0131van, G\u0259nc\u0259, Qazax, Quba, Bak\u0131, \u015e\u0259ki, \u015eamax\u0131 v\u0259 Qaraba\u011f ustalar\u0131n\u0131n bacar\u0131ql\u0131 \u0259ll\u0259ri il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259rini g\u00f6rm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259m\u0259yi say\u0259sind\u0259 yaran\u0131b onun h\u0259yat v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259tind\u0259 geni\u015f istifad\u0259 edil\u0259n el s\u0259n\u0259timizin b\u00f6y\u00fck v\u0259 z\u0259ngin bir tarixi var. Nax\u00e7\u0131van, Ming\u0259\u00e7evir, G\u0259d\u0259b\u0259y, Qazax, G\u0259nc\u0259 v\u0259 s. yerl\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 edilmi\u015f metaldan d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259rinin ya\u015f\u0131 5000 il\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Bu \u0259razil\u0259rd\u0259n tap\u0131lm\u0131\u015f qab-qacaq, silah v\u0259 b\u0259z\u0259k n\u00fcmun\u0259l\u0259ri t\u0259k bir tarixi fakt kimi deyil, h\u0259m d\u0259 onu yaradan s\u0259n\u0259tkar\u0131n ustal\u0131q bacar\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259lumat ver\u0259n qiym\u0259tli m\u0259nb\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 tap\u0131lm\u0131\u015f maddi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259cdadlar\u0131m\u0131z h\u0259l\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l II minillikd\u0259 tuncdan z\u0259rif formal\u0131 qablar, x\u0259nc\u0259rl\u0259r, baltalar, k\u0259m\u0259rl\u0259r v\u0259 s. zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131 d\u00fcz\u0259ldib \u00f6z h\u0259yat v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259tind\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259rmi\u015f. Bunlar is\u0259 misg\u0259rlik v\u0259 z\u0259rg\u0259rlik kimi s\u0259n\u0259t n\u00f6vl\u0259rinin q\u0259dimliyind\u0259n x\u0259b\u0259r verir.&nbsp;Metaldan d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 el\u0259l\u0259ri vard\u0131r ki, onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 olan b\u0259z\u0259k v\u0259 t\u0259svirl\u0259rl\u0259 biz o d\u00f6vrd\u0259ki insanlar\u0131n ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, dini g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 h\u0259tta geyiml\u0259ri il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f ola bil\u0259rik.<\/p>\n\n\n\n<p>Xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tarixi, etnoqrafik v\u0259 b\u0259dii x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z \u0259ksini geyiml\u0259rd\u0259 tap\u0131r. Bu x\u00fcsusiyy\u0259t h\u0259m m\u00fc\u0259yy\u0259n formal\u0131 geyim v\u0259 onun b\u0259z\u0259kl\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 b\u0259dii tikm\u0259, toxuma v\u0259 toxuculuqda \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir.&nbsp;Az\u0259rbaycanda apar\u0131lan arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 tunc d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 aid (e.\u0259.III minillik) tuncdan haz\u0131rlanm\u0131\u015f iyn\u0259 v\u0259 biz tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu tap\u0131nt\u0131lar s\u00fcbut edir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim sakinl\u0259ri \u00f6zl\u0259rin\u0259 paltar tikm\u0259yi bacar\u0131rd\u0131lar. K\u00fclt\u0259p\u0259d\u0259n v\u0259 Ming\u0259\u00e7evird\u0259n (e.\u0259. II minillik) tap\u0131lm\u0131\u015f gild\u0259n ki\u00e7ik heyk\u0259ll\u0259r v\u0259 Ming\u0259\u00e7evird\u0259n tap\u0131lm\u0131\u015f e.\u0259. V \u0259sr\u0259 aid m\u00f6h\u00fcr-barmaq\u00e7\u0131llar o d\u00f6vr\u00fcn geyiml\u0259ri haqq\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratma\u011fa imkan verir. Eram\u0131z\u0131n V-VI \u0259srl\u0259rin\u0259 aid olan Ming\u0259\u00e7evir katakomba q\u0259birl\u0259rind\u0259n is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif ip\u0259k par\u00e7alardan tikilmi\u015f geyiml\u0259rin qal\u0131qlar\u0131 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. E.\u0259. III-IV \u0259srl\u0259r\u0259 aid q\u0131z\u0131ldan haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00e7oxlu miqdarda b\u0259z\u0259k \u015feyl\u0259ri v\u0259 gild\u0259n ayaqqab\u0131 formas\u0131nda qayr\u0131lm\u0131\u015f qablar\u0131n tap\u0131lmas\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u0259l\u0259 \u00e7ox q\u0259dim zamanlardan y\u00fcks\u0259k maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 malik olduqlar\u0131n\u0131 s\u00fcbut ed\u0259n \u0259sasl\u0131 d\u0259lill\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n\n\n\n<p>Misd\u0259n, tuncdan, q\u0131z\u0131ldan d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f ev avadanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u0259kk olunmu\u015f m\u00fcxt\u0259lif r\u0259sml\u0259r Az\u0259rbaycanda h\u0259l\u0259 q\u0259dim zamanlarda t\u0259sviri s\u0259n\u0259tin m\u00f6vcud oldu\u011funu s\u00fcbut edir.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n Maku \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n tap\u0131lm\u0131\u015f gild\u0259n d\u00fcz\u0259dilmi\u015f at fiqurunun (e.\u0259. II minillik)&nbsp;\u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259k t\u0259svirl\u0259ri il\u0259 b\u0259z\u0259dilmi\u015f \u00e7ul r\u0259smi, Urmiya g\u00f6l\u00fc yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 H\u0259s\u0259nli t\u0259p\u0259sind\u0259n a\u015fkar edilmi\u015f q\u0131z\u0131l cam\u0131n (e. \u0259. I minillik) s\u0259thind\u0259 \u00fcst\u00fcn\u0259 \u00e7ul sal\u0131nm\u0131\u015f \u015fir t\u0259sviri v\u0259 ba\u015fqa tap\u0131nt\u0131lar Az\u0259rbaycanda xalq s\u0259n\u0259tinin&nbsp;n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259dim tarix\u0259 malik oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 Ming\u0259\u00e7evird\u0259n I-III \u0259srl\u0259r\u0259 aid katakomba q\u0259birl\u0259rd\u0259n palaz v\u0259 xal\u00e7a qal\u0131qlar\u0131 a\u015fkar edilmi\u015fdir.&nbsp;Arxeoloji materiallara v\u0259 yaz\u0131l\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycanda xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131qla h\u0259l\u0259 Tunc d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n (e.\u0259. II minilliyin sonu &#8211; I minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259) m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015flar. Az\u0259rbaycanda xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 haqq\u0131nda Herodot, Klavdi Elian, Ksenofont v\u0259 ba\u015fqa q\u0259dim d\u00fcnya tarix\u00e7il\u0259ri m\u0259lumat vermi\u015fl\u0259r.&nbsp;M\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 (Quba, Bak\u0131, \u015eirvan, G\u0259nc\u0259, Qazax, Qaraba\u011f, T\u0259briz) toxunulmu\u015f xal\u00e7alar bu g\u00fcn\u0259d\u0259k \u00f6z g\u00f6z\u0259lliyi il\u0259 insanlar\u0131 valeh edir. Onlar\u0131n bir \u00e7oxu d\u00fcnyan\u0131n m\u0259\u015fhur muzeyl\u0259rind\u0259 m\u00fchafiz\u0259 olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259sviri s\u0259n\u0259tin \u0259n q\u0259dim n\u00fcmun\u0259l\u0259ri aras\u0131nda e.\u0259. VIII-V \u0259srl\u0259rd\u0259n qalm\u0131\u015f Qobustan qaya t\u0259svirl\u0259ri, K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun Zalxa g\u00f6l\u00fc \u0259traf\u0131nda Ay\u0131\u00e7\u0131nq\u0131l\u0131 v\u0259 P\u0259ri\u00e7\u0131nq\u0131l da\u011flar\u0131ndak\u0131 tunc d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131na (e.\u0259. 3-c\u00fc minillik) aid r\u0259sml\u0259r, Ordubad \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n \u015fimalda G\u0259miqaya da\u011flar\u0131ndak\u0131 qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259r m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Qobustan qayalar\u0131nda h\u0259kk olunmu\u015f r\u0259sml\u0259rd\u0259, orada ya\u015fam\u0131\u015f q\u0259dim insanlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzi, m\u0259i\u015f\u0259ti, \u0259m\u0259yi il\u0259 \u0259laq\u0259dar t\u0259svirl\u0259r x\u00fcsusi maraq do\u011furur. Burada ov\u00e7uluq, maldarl\u0131q, \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259tin dig\u0259r sah\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif s\u00fcjetl\u0259r, s\u0259hn\u0259l\u0259r, insan v\u0259 heyvan t\u0259svirl\u0259ri dinamik t\u0259rzd\u0259 h\u0259kk olunmu\u015fdur. Qobustan qaya r\u0259sml\u0259ri&nbsp;\u2014&nbsp;piktoqramlar ibtidai icma qurulu\u015fundan feodalizm m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 kimi \u00e7ox\u0259srlik, uzun tarixi d\u00f6vr\u00fc \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan q\u0259dim zamanlardan b\u0259ri t\u0259sviri s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, xalq s\u0259n\u0259tinin bir qolu olan memarl\u0131q \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 d\u0259 z\u0259ngindir. Bak\u0131dak\u0131 Q\u0131z qalas\u0131 v\u0259 \u015eirvan\u015fahlar saray\u0131 kompleksi, memar \u018fc\u0259minin Nax\u00e7\u0131vanda yaratd\u0131\u011f\u0131 M\u00f6min\u0259 xatun v\u0259 Yusif ibn K\u00fcseyir t\u00fcrb\u0259l\u0259ri, \u015eu\u015fadak\u0131 P\u0259nah\u0259li xan\u0131n saray\u0131, Nat\u0259van\u0131n evi, \u015e\u0259ki xanlar\u0131 saray\u0131n\u0131n divar\u0131ndak\u0131 r\u0259sml\u0259r v\u0259 s. memarl\u0131q s\u0259n\u0259tinin nadir incil\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qobustan qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259ri aras\u0131nda &#8220;Yall\u0131&#8221; (r\u0259qs) oynayan insanlar\u0131n t\u0259sviri x\u00fcsusi maraq do\u011furur. Bu t\u0259svirl\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n musiqiy\u0259 olan mara\u011f\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259ngin m\u0259d\u0259ni irs\u0259 malik olan Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n V\u0259t\u0259ni Odlar yurdu, eyni zamanda sehrkar musiqi diyar\u0131 kimi d\u0259 m\u0259\u015fhurdur.&nbsp;D\u00fcnya musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti x\u0259zin\u0259sini \u00f6z nadir incil\u0259ri il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n Az\u0259rbaycan musiqisinin \u00e7ox\u0259srlik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri vard\u0131r. Bu \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri n\u0259sild\u0259n-n\u0259sil\u0259 ya\u015fadaraq b\u00f6y\u00fck v\u0259 z\u0259ngin bir irs yaradan xalq musiqi yarad\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan musiqisinin inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur.&nbsp;Az\u0259rbaycan milli musiqi s\u0259n\u0259tind\u0259 xalq mahn\u0131lar\u0131, r\u0259qsl\u0259r, a\u015f\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yer tutur.&nbsp;Az\u0259rbaycan milli musiqisinin t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131, onun b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini mu\u011famlar t\u0259\u015fkil edir. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, 2003-c\u00fc ild\u0259 BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f&nbsp;t\u0259\u015fkilat\u0131 olan UNESCO Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131n\u0131 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin m\u0259d\u0259ni irs siyah\u0131s\u0131na daxil etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259dim zamanlardan milli musiqimiz \u0259d\u0259biyyatla birg\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, mu\u011fam \u015e\u0259rq poeziyas\u0131 il\u0259 birg\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, mu\u011fam ifa olunark\u0259n xan\u0259nd\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n Nizami, Xaqani, N\u0259simi, F\u00fczuli kimi q\u00fcdr\u0259tli \u015fairl\u0259rinin q\u0259z\u0259ll\u0259rini oxumu\u015flar. Milli poeziyan\u0131n janrlar\u0131 olan qo\u015fma, m\u00fcx\u0259mm\u0259s, ustadnam\u0259, q\u0259filb\u0259ndl\u0259 yana\u015f\u0131, onun poetik formalar\u0131 olan g\u0259rayl\u0131, divani,&nbsp; t\u0259cnis a\u015f\u0131qlar\u0131n sevimli ifa t\u0259rzidir.&nbsp;Klassikl\u0259rimizin v\u0259 m\u00fcasirl\u0259rimizin yaratd\u0131qlar\u0131 \u0259d\u0259bi \u0259s\u0259rl\u0259r d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259ti x\u0259zin\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259r\u0259fli yer&nbsp; tutur. M.V.Vidadinin, M.P.Vaqifin, Q.Zakirin, M.F.Axundovun, N.V\u0259zirovun, M.S.Ordubadinin,&nbsp; M.\u018f.Sabirin, C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqa \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r indi d\u0259 \u00f6z y\u00fcks\u0259k b\u0259dii-estetik \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olan s\u0259n\u0259t n\u00f6vl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 teatr s\u0259n\u0259tidir. Az\u0259rbaycanda teatr s\u0259n\u0259tinin k\u00f6kl\u0259ri xalq\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti, m\u0259i\u015f\u0259ti, \u015f\u0259nlik v\u0259 toy \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u0259rasim, ayin v\u0259 oyunlardak\u0131 tama\u015fa elementl\u0259ri m\u00fcst\u0259qil xalq teatr\u0131n\u0131n yaranmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq teatr\u0131 realist \u00f6z\u0259llik da\u015f\u0131m\u0131\u015f v\u0259 \u0259m\u0259k\u00e7i t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. Xalq teatr\u0131n\u0131n repertuar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etik m\u0259zmunlu ki\u00e7ik tama\u015falar (farslar) t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan professional teatr\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259 xalq teatr\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.\u200bK\u00f6kl\u0259ri q\u0259dim zamanlara gedib \u00e7\u0131xan teatr s\u0259n\u0259tinin tarixi M.F.Axundovun 1873-c\u00fc ilin mart v\u0259 aprel aylar\u0131nda Bak\u0131da s\u0259hn\u0259y\u0259 qoyulan &#8220;L\u0259nk\u0259ran xan\u0131n\u0131n v\u0259ziri&#8221; v\u0259 &#8220;Hac\u0131 Qara&#8221; tama\u015falar\u0131ndan ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcr\u0259kk\u0259b inki\u015faf yolu ke\u00e7mi\u015f Az\u0259rbaycan teatr\u0131n\u0131n repertuar\u0131 bu g\u00fcn daha da geni\u015fl\u0259nib. Tama\u015fa\u00e7\u0131lar\u0131n z\u00f6vq\u00fcn\u00fc ox\u015fayan m\u00fcxt\u0259lif tama\u015falar\u0131 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Akademik Milli Dram Teatr\u0131nda, B\u0259l\u0259diyy\u0259 teatr\u0131nda, Rus Dram Teatr\u0131nda, Pantomim teatr\u0131nda, G\u0259nc tama\u015fa\u00e7\u0131lar teatr\u0131nda v\u0259 dig\u0259r teatrlarda seyr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259n maraql\u0131 v\u0259 \u0259n populyar inc\u0259s\u0259n\u0259t n\u00f6v\u00fc hesab edil\u0259n kino xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131na n\u00fcfuz etmi\u015f v\u0259 onun ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Dig\u0259r s\u0259n\u0259t n\u00f6vl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n yeni olan kinematoqrafiya tama\u015fa\u00e7\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda insan q\u0259lbinin d\u0259rinlikl\u0259rini v\u0259 yeni h\u0259yat \u00fcf\u00fcql\u0259rini a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259rir. Milli kinomuz ild\u0259n-il\u0259 z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259 toplam\u0131\u015f, xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 v\u0259 probleml\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v v\u0259 janrda xeyli \u0259s\u0259r yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu filml\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn saxlan\u0131lm\u0131\u015f, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan inc\u0259s\u0259n\u0259ti xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi q\u0259d\u0259r q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngindir. Uzun v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b inki\u015faf yolu ke\u00e7mi\u015f teatr, kino, musiqi v\u0259 xalq s\u0259n\u0259tinin m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6vl\u0259rinin t\u0259tqiqi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259ni irs\u0259 malik olmas\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir. Bunu d\u00fcnyan\u0131n n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilatlar\u0131nda da s\u00fcbuta yetirir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 3 iyun 1992-ci ild\u0259 UNESCO-ya \u00fczv q\u0259bul edilmi\u015f, 1996-c\u0131 ild\u0259n is\u0259&nbsp;\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan UNESCO-nun \u00dcmumd\u00fcnya \u0130rsi obyektl\u0259ri siyah\u0131s\u0131na 2 qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irs&nbsp;\u2014&nbsp;\u015eirvan\u015fahlar saray\u0131 v\u0259 Q\u0131z Qalas\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259r v\u0259 Qobustan qaya\u00fcst\u00fc inc\u0259s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri daxil edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irs siyah\u0131s\u0131na 11 element daxil edilib:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131 (2008)<br>2. Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti (2009)<br>3. Novruz bayram\u0131 (2009)<br>4. Az\u0259rbaycan xal\u00e7a toxuculu\u011fu \u0259n\u0259n\u0259vi s\u0259n\u0259ti (2010)<br>5. Az\u0259rbaycan tar ifa\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259n\u0259ti (2012)<br>6. Qaraba\u011f at\u0131 il\u0259 oynan\u0131lan \u00c7ovqan at\u00fcst\u00fc oyunu (2013)<br>7. Qad\u0131n ba\u015f\u00f6rt\u00fcy\u00fc k\u0259la\u011fay\u0131n\u0131n d\u00fcz\u0259ldilm\u0259si v\u0259 geyinilm\u0259si \u0259n\u0259n\u0259vi inc\u0259s\u0259n\u0259ti v\u0259 onun simvolizmi (2014)<br>8. Lah\u0131c misg\u0259rlik s\u0259n\u0259ti (2015)<br>9. Lava\u015f (2016)<br>10.Kaman\u00e7a (2017)<br>11.Dolman\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 payla\u015fma \u0259n\u0259n\u0259si (2017)<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cD\u00fcnyan\u0131n yadda\u015f\u0131\u201d siyah\u0131s\u0131na is\u0259 bir element daxil olub. Bu da t\u0259bi\u0259t v\u0259 \u0259cza\u00e7\u0131l\u0131q i\u015fi \u00fczr\u0259 orta \u0259sr \u0259lyazmalar\u0131d\u0131r. Onlar Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na AMEA \u018flyazmalar \u0130nstitutunda saxlan\u0131l\u0131r. Kolleksiyada 12 min\u0259 yax\u0131n qiym\u0259tli \u0259lyazma m\u00f6vcuddur.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcman edirik ki, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni irsi d\u00fcnya t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nmaqda davam ed\u0259c\u0259k, \u00e7\u00fcnki s\u0259rv\u0259timiz bitib t\u00fck\u0259nm\u0259k bilm\u0259y\u0259n z\u0259nginlikl\u0259rl\u0259 doludur!<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-2 wp-block-gallery-1 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/sheki-ornaments_sm.jpg\"><img loading=\"lazy\" width=\"398\" height=\"265\" data-id=\"143\"  src=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/sheki-ornaments_sm.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-143\" srcset=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/sheki-ornaments_sm.jpg 398w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/sheki-ornaments_sm-300x200.jpg 300w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/sheki-ornaments_sm-219x146.jpg 219w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/sheki-ornaments_sm-50x33.jpg 50w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/sheki-ornaments_sm-113x75.jpg 113w\" sizes=\"(max-width: 398px) 100vw, 398px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/lahich-museum_sm.jpg\"><img loading=\"lazy\" width=\"398\" height=\"265\" data-id=\"142\"  src=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/lahich-museum_sm.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-142\" srcset=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/lahich-museum_sm.jpg 398w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/lahich-museum_sm-300x200.jpg 300w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/lahich-museum_sm-219x146.jpg 219w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/lahich-museum_sm-50x33.jpg 50w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/lahich-museum_sm-113x75.jpg 113w\" sizes=\"(max-width: 398px) 100vw, 398px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images.jpeg\"><img loading=\"lazy\" width=\"264\" height=\"191\" data-id=\"141\"  src=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-141\" srcset=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images.jpeg 264w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-202x146.jpeg 202w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-50x36.jpeg 50w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-104x75.jpeg 104w\" sizes=\"(max-width: 264px) 100vw, 264px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-local-culture.jpg\"><img loading=\"lazy\" width=\"550\" height=\"367\" data-id=\"140\"  src=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-local-culture.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-140\" srcset=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-local-culture.jpg 550w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-local-culture-300x200.jpg 300w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-local-culture-219x146.jpg 219w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-local-culture-50x33.jpg 50w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-local-culture-112x75.jpg 112w\" sizes=\"(max-width: 550px) 100vw, 550px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-culture.jpg\"><img loading=\"lazy\" width=\"900\" height=\"600\" data-id=\"139\"  src=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-culture.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-139\" srcset=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-culture.jpg 900w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-culture-300x200.jpg 300w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-culture-768x512.jpg 768w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-culture-219x146.jpg 219w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-culture-50x33.jpg 50w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/azerbaijan-culture-113x75.jpg 113w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/14490575312139928453.jpg\"><img loading=\"lazy\" width=\"733\" height=\"465\" data-id=\"138\"  src=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/14490575312139928453.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-138\" srcset=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/14490575312139928453.jpg 733w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/14490575312139928453-300x190.jpg 300w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/14490575312139928453-230x146.jpg 230w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/14490575312139928453-50x32.jpg 50w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/14490575312139928453-118x75.jpg 118w\" sizes=\"(max-width: 733px) 100vw, 733px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim xalqlar\u0131ndan olan Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn tarixi, maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri, z\u0259ngin \u0259d\u0259biyyat\u0131, inc\u0259s\u0259n\u0259ti v\u0259 musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":827,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[639],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2014"}],"collection":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2014"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2014\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3364,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2014\/revisions\/3364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}