{"id":2007,"date":"2021-02-21T20:34:53","date_gmt":"2021-02-21T16:34:53","guid":{"rendered":"https:\/\/khojalytoday.com\/geography-of-azerbaijan\/"},"modified":"2022-02-25T02:08:37","modified_gmt":"2022-02-24T22:08:37","slug":"geography-of-azerbaijan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/geography-of-azerbaijan\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafiyas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafiyas\u0131 bataql\u0131qlardan tutmu\u015f y\u00fcks\u0259k da\u011flara, s\u0259hralardan m\u00fcnbit d\u0259r\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259r kolleksiyas\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir. \u00d6lk\u0259nin m\u0259rk\u0259zini K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n geni\u015f vadi tutur. Bu vadi \u015fimaldan B\u00f6y\u00fck Qafqaz da\u011flar\u0131, c\u0259nubdan is\u0259 Ki\u00e7ik Qafqaz da\u011flar\u0131 il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259ddir v\u0259 \u015f\u0259rqd\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n h\u00fcnd\u00fcr n\u00f6qt\u0259si 4,467 m (14,656 fut) il\u0259 Bazard\u00fcz\u00fc da\u011f\u0131, \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 n\u00f6qt\u0259si is\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 -28 m (-92 fut) d\u0259rinlikd\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259z\u0259r d\u0259nizi bir \u00e7ox bal\u0131q n\u00f6vl\u0259rinin m\u0259sk\u0259nidir v\u0259 sahill\u0259rind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 qu\u015f n\u00f6vl\u0259rinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fch\u00fcm bataql\u0131qlar yerl\u0259\u015fir. X\u0259z\u0259r d\u0259nizi d\u0259niz adlansa da, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00f6l\u00fcd\u00fcr. Uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l dig\u0259r d\u0259nizl\u0259rl\u0259 (Aral\u0131q d\u0259nizi kimi) ba\u011fl\u0131 idi, baxmayaraq ki, &nbsp;tektonik h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r t\u0259xmin\u0259n 5 milyon il \u0259vv\u0259l X\u0259z\u0259r d\u0259nizini dig\u0259r d\u0259nizl\u0259rd\u0259n ay\u0131rd\u0131. \u0130ndi X\u0259z\u0259r d\u0259nizi T\u00fcrkiy\u0259, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisind\u0259n axan K\u00fcr d\u0259 daxil olmaqla b\u00f6y\u00fck \u00e7aylarla qidalan\u0131r. Bu, suyun axmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir, baxmayaraq ki, su d\u00f6vran\u0131n\u0131n yegan\u0259 yolu buxarlanmad\u0131r. Su buxarlanark\u0259n t\u0259rkibind\u0259ki duz v\u0259 ya minerallar\u0131 buxarm\u0131r, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi duzludur (baxmayaraq ki, okeanlar q\u0259d\u0259r duzlu deyil). X\u0259z\u0259r d\u0259nizi d\u0259 d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131da yerl\u0259\u015fir v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 n\u00f6qt\u0259sini d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sind\u0259n -28 metr (92 fut) a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r. Sahill\u0259rd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 yayda m\u0259\u015fhur olan \u00e7im\u0259rlikl\u0259r v\u0259 kurortlar yerl\u0259\u015fir. X\u0259z\u0259r d\u0259nizi h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck neft ehtiyatlar\u0131na malikdir v\u0259 d\u00fcnyada ilk d\u0259niz neft quyular\u0131 Bak\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda tikilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n q\u0259rb\u0259 do\u011fru ged\u0259n \u0259n asan yol K\u00fcr \u00e7ay\u0131 il\u0259 ke\u00e7ir. Bu \u00e7ay T\u00fcrkiy\u0259 da\u011flar\u0131ndan ba\u015flay\u0131r, sonra G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 ke\u00e7\u0259r\u0259k Erm\u0259nistandak\u0131 \u00e7aylardan su al\u0131r (\u00f6lk\u0259y\u0259 he\u00e7 vaxt ke\u00e7m\u0259d\u0259n), Az\u0259rbaycandan ke\u00e7\u0259r\u0259k X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Ming\u0259\u00e7evir yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00f6l\u00fc olan Ming\u0259\u00e7evir su anbar\u0131n\u0131 yaradan b\u0259nd var. K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 torpaqlar suvar\u0131lan v\u0259 nisb\u0259t\u0259n m\u00fcnbitdir, baxmayaraq ki, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcz \u0259razil\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck yar\u0131ms\u0259hra \u0259razil\u0259ri d\u0259 var.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafiyas\u0131nda da\u011flar \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. \u00d6lk\u0259nin \u015fimal hiss\u0259sind\u0259 B\u00f6y\u00fck Qafqaz, c\u0259nub hiss\u0259sind\u0259 is\u0259 Ki\u00e7ik Qafqaz oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif da\u011f m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259ri m\u00f6vcuddur. Qafqaz da\u011flar\u0131 Avropadan Asiyaya q\u0259d\u0259r uzanan daha b\u00f6y\u00fck sistemin bir hiss\u0259sidir v\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 Qafqaz da\u011flar\u0131n\u0131n su h\u00f6vz\u0259si Avropa il\u0259 Asiya aras\u0131nda r\u0259smi s\u0259rh\u0259di t\u0259\u015fkil edir. Qafqaz da\u011flar\u0131na \u00e7oxlu qar v\u0259 ya\u011f\u0131\u015f ya\u011f\u0131r, bu ya\u011f\u0131nt\u0131lar regionda i\u00e7m\u0259li suyun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sinin m\u0259nb\u0259yidir. A\u015fa\u011f\u0131 yamaclarda daha z\u0259ngin yarpaql\u0131 me\u015f\u0259l\u0259r (pal\u0131d, a\u011fcaqay\u0131n v\u0259 k\u00fcl a\u011faclar\u0131 il\u0259), daha y\u00fcks\u0259k yamaclarda is\u0259 daha \u00e7ox \u015fam me\u015f\u0259l\u0259ri, buzlaqlar v\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckl\u0259rd\u0259 a\u00e7\u0131q \u0259razil\u0259r yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-2 wp-block-gallery-1 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/geo.jpg\"><img loading=\"lazy\" width=\"710\" height=\"395\" data-id=\"150\"  src=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/geo.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-150\" srcset=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/geo.jpg 710w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/geo-300x167.jpg 300w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/geo-260x146.jpg 260w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/geo-50x28.jpg 50w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/geo-135x75.jpg 135w\" sizes=\"(max-width: 710px) 100vw, 710px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/EbuoTylU4AABQZo-1024x605.jpg\"><img loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"605\" data-id=\"149\"  src=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/EbuoTylU4AABQZo-1024x605.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-149\" srcset=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/EbuoTylU4AABQZo-1024x605.jpg 1024w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/EbuoTylU4AABQZo-300x177.jpg 300w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/EbuoTylU4AABQZo-768x454.jpg 768w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/EbuoTylU4AABQZo-247x146.jpg 247w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/EbuoTylU4AABQZo-50x30.jpg 50w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/EbuoTylU4AABQZo-127x75.jpg 127w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/EbuoTylU4AABQZo.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/download-1.jpeg\"><img loading=\"lazy\" width=\"252\" height=\"200\" data-id=\"148\"  src=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/download-1.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-148\" srcset=\"https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/download-1.jpeg 252w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/download-1-184x146.jpeg 184w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/download-1-50x40.jpeg 50w, https:\/\/khojalytoday.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/download-1-95x75.jpeg 95w\" sizes=\"(max-width: 252px) 100vw, 252px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafiyas\u0131 bataql\u0131qlardan tutmu\u015f y\u00fcks\u0259k da\u011flara, s\u0259hralardan m\u00fcnbit d\u0259r\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259r kolleksiyas\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir. \u00d6lk\u0259nin m\u0259rk\u0259zini K\u00fcr<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":839,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[639],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2007"}],"collection":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2007"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3363,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2007\/revisions\/3363"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}