{"id":1789,"date":"2021-02-21T22:29:22","date_gmt":"2021-02-21T18:29:22","guid":{"rendered":"https:\/\/khojalytoday.com\/they-even-insulted-the-dead\/"},"modified":"2022-02-25T03:07:19","modified_gmt":"2022-02-24T23:07:19","slug":"they-even-insulted-the-dead","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/they-even-insulted-the-dead\/","title":{"rendered":"Onlar h\u0259tta \u00f6l\u00fcl\u0259ri t\u0259hqir edirdil\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Elman M\u0259mm\u0259dov<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nim b\u00fct\u00fcn ail\u0259m Xocal\u0131dand\u0131r; M\u0259n orada anadan olmu\u015f v\u0259 rayon i\u015f\u011fal olunana kimi orada ya\u015fam\u0131\u015fam. 1987-ci ild\u0259n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 1988-ci ild\u0259n rayon m\u00fcdafi\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin r\u0259hb\u0259ri olmu\u015fam.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 \u0259vv\u0259l k\u0259nd idi, lakin zaman ke\u00e7dikc\u0259 \u0259halisi art\u0131rd\u0131. 1988-ci ild\u0259 rayonun 7000-d\u0259n \u00e7ox \u0259halisi var idi v\u0259 1990-c\u0131 ild\u0259 \u00d6zb\u0259kistandan 54 Ax\u0131sxa t\u00fcrk\u00fc ail\u0259si k\u00f6\u00e7 ed\u0259r\u0259k Xocal\u0131da m\u0259sk\u0259n qurdular; onlar\u0131n \u0259cdadlar\u0131 Stalin t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fdir. 1992-ci ild\u0259 onlardan on bir n\u0259f\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r bir da\u015f, a\u011fac v\u0259 ot q\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 m\u0259n\u0259 tan\u0131\u015f idi. H\u0259yat\u0131m\u0131n 42 ili Xocal\u0131da ke\u00e7ib. Orada d\u0259miryolu var idi v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunda yegan\u0259 hava liman\u0131 Xocal\u0131da idi.<\/p>\n\n\n\n<p>1992-ci ilin fevral ay\u0131nda telefon v\u0259 radio rabit\u0259si bizim yegan\u0259 \u0259laq\u0259 vasit\u0259miz idi v\u0259 biz erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259ri il\u0259 \u0259hat\u0259y\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131q.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>25 fevral qeyri-adi d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sakit idi; he\u00e7 bir at\u0131\u015fma yox idi. Hiss edirdik ki, haz\u0131rl\u0131qlar gedir. Xocal\u0131 yegan\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 qalan k\u0259nd idi. Az miqdarda \u0259rza\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 silah\u0131m\u0131z var idi. \u00c7\u00f6r\u0259k\u00e7iy\u0259 yaln\u0131z ehtiyac\u0131 olan ail\u0259l\u0259r\u0259 un paylama\u011fa icaz\u0259 vermi\u015fdim; o, israfl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k bi\u015fir\u0259 bilm\u0259zdi. S\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259timiz yox idi, lakin yaral\u0131, ya\u015fl\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rimiz var idi. Biz onlarla ba\u011fl\u0131 n\u0259 ed\u0259c\u0259yimizi bilmirdik.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min g\u00fcn m\u0259n m\u00fcdafi\u0259 postlar\u0131n\u0131 yoxlama\u011fa getdim v\u0259 sonra ev\u0259 d\u00f6nd\u00fcm. Ax\u015fam saat 19:30-da telefon v\u0259 ratsiya il\u0259 Xank\u0259ndind\u0259n Xocal\u0131ya do\u011fru q\u00fcvv\u0259l\u0259rin istiqam\u0259tl\u0259ndiyi bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r ald\u0131m. Onlar \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 t\u0259dric\u0259n Xocal\u0131n\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 sonradan e\u015fitdik ki, h\u0259min \u0259razid\u0259 366-c\u0131 alaydan olan polkovnik-leytenant Zatigerov h\u0259min gec\u0259 h\u00fccumu h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirm\u0259 kimi general r\u00fctb\u0259si il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Ax\u015fam saat 23:00-da m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n g\u0259rgin at\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131. Onlar y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259rbi avadanl\u0131\u011fa malik idi, bizd\u0259 is\u0259 adi silahlar idi. Onlar bizim silahlar\u0131n at\u0131\u015f m\u0259saf\u0259sind\u0259n uzaqda idil\u0259r. \u00c7a\u015fq\u0131nl\u0131q yaranm\u0131\u015fd\u0131. Arxada 100 n\u0259f\u0259r \u0259halini v\u0259 meyitl\u0259ri saxlamal\u0131 olduq \u2013 biz onlar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u0259 bilm\u0259dik.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0131\u015f idi, \u0259razi da\u011fl\u0131q idi v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan \u0259n yax\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si &nbsp;A\u011fdamdan 16 km m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015firdi. Yol il\u0259 ged\u0259 bilm\u0259zdik; be\u015f kilometrd\u0259n sonra yol \u018fsg\u0259ran\u0131n i\u00e7\u0259risi il\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin aras\u0131ndan ke\u00e7irdi. Qad\u0131nlar, u\u015faqlar, ya\u015fl\u0131lar da daxil olmaqla bizim qrup me\u015f\u0259y\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn donmu\u015f Qarqar \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7m\u0259li idi. \u00c7ay\u0131 ayaqyal\u0131n ke\u00e7dik, ayaqqab\u0131lar\u0131m\u0131z ya islanm\u0131\u015f, ya da c\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, islanm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qal\u0131n qar qat\u0131, tikanlar, da\u015flar \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edirdik\u2026 S\u0259h\u0259r\u0259 yax\u0131n me\u015f\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131q v\u0259 bundan sonra gizl\u0259nm\u0259y\u0259 yer yox idi. \u018fsg\u0259ran-Nax\u00e7\u0131vanl\u0131 yoluna \u00e7atd\u0131q v\u0259 \u201cUAZ\u201d markal\u0131 n\u0259qliyyat vasit\u0259si il\u0259 rastla\u015fd\u0131q. \u201cUAZ\u201ddak\u0131 erm\u0259nil\u0259r bizi g\u00f6rd\u00fcl\u0259r.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259bh\u0259 x\u0259tti \u018fsg\u0259ran\u0131n o biri t\u0259r\u0259find\u0259 idi; biz oran\u0131 ke\u00e7\u0259r\u0259k iki kilometrlik ads\u0131z t\u0259p\u0259likl\u0259r\u0259 \u00e7atmal\u0131 idik. B\u00fct\u00fcn gec\u0259ni h\u0259r\u0259k\u0259t etdik, yorulmu\u015fduq v\u0259 h\u0259min \u0259razini yax\u015f\u0131 tan\u0131m\u0131rd\u0131q. Erm\u0259nil\u0259r \u00f6z s\u0259ng\u0259rl\u0259rind\u0259 bizim g\u0259lm\u0259yimizi g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r. \u018fhalinin h\u0259r\u0259k\u0259tini asanla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 10-15 n\u0259f\u0259rlik qruplara b\u00f6l\u00fcnd\u00fck. \u018fsas q\u0259tliam da h\u0259min yolda ba\u015f verdi.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n 10 n\u0259f\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 \u0259razid\u0259n ke\u00e7m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m, lakin tezlikl\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm ki, biz m\u00fchasir\u0259d\u0259yik. Yolda\u015flardan at\u0259\u015f a\u00e7mama\u011f\u0131 v\u0259 gizl\u0259nm\u0259y\u0259 yer tapma\u011f\u0131 xahi\u015f etdim. Biz orada bir g\u00fcn qald\u0131q v\u0259 m\u0259niml\u0259 olan \u015f\u0259xsl\u0259rin be\u015fi yaralanm\u0131\u015fd\u0131. N\u0259hay\u0259t, ikinci g\u00fcn biz A\u011fdama \u00e7ata bildik.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarixd\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r h\u0259rbi\u00e7il\u0259r il\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Xocal\u0131da h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259r yox idi. M\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc-m\u00fcdafi\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin r\u0259hb\u0259ri idim; pe\u015f\u0259kar h\u0259rbi t\u0259lim g\u00f6rm\u00fc\u015f he\u00e7 k\u0259s yox idi. Erm\u0259nil\u0259r qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlara qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259 apard\u0131lar; onlar h\u0259tta \u00f6l\u00fcl\u0259ri bel\u0259 t\u0259hqir edirdil\u0259r. M\u0259nim iki n\u0259n\u0259m \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. M\u0259nim 60 ya\u015fl\u0131 anam \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc; onun c\u0259s\u0259di \u00fc\u00e7 h\u0259ft\u0259d\u0259n sonra me\u015f\u0259d\u0259 tap\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n \u00f6z do\u011fma torpa\u011f\u0131ma qay\u0131tmaq v\u0259 orada \u00f6z evimi yenid\u0259n qurmaq ist\u0259yir\u0259m, bunu xahi\u015f v\u0259 t\u0259l\u0259b edir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya biz\u0259 demokratiya d\u0259rsi ke\u00e7ir, lakin Xocal\u0131 \u0259halisinin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpa olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn niy\u0259 he\u00e7 bir t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u00fcr? Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 BMT t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131 q\u0131nam\u0131ram, m\u0259n onlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rini t\u0259qsirl\u0259ndirir\u0259m\u2026Erm\u0259nil\u0259rl\u0259 birg\u0259 ya\u015famaq taleyimiz\u0259 yaz\u0131l\u0131b; Allah bizi qon\u015fu yarad\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\">Ian Peart t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsahib\u0259<br>Hekay\u0259nin m\u0259nb\u0259yi: \u201cXocal\u0131 m\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tinin \u015fahidi \u2013 Erm\u0259nistan m\u00fctt\u0259him k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnd\u0259\u201d, kitab\u0131<br>Ithaca Press t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259\u015fr edilmi\u015fdir, London 2014<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elman M\u0259mm\u0259dov M\u0259nim b\u00fct\u00fcn ail\u0259m Xocal\u0131dand\u0131r; M\u0259n orada anadan olmu\u015f v\u0259 rayon i\u015f\u011fal olunana kimi orada ya\u015fam\u0131\u015fam. 1987-ci<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[646],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1789"}],"collection":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1789"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3431,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1789\/revisions\/3431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}