{"id":1648,"date":"2021-02-22T11:28:01","date_gmt":"2021-02-22T07:28:01","guid":{"rendered":"https:\/\/khojalytoday.com\/what-happened\/"},"modified":"2022-02-23T12:38:54","modified_gmt":"2022-02-23T08:38:54","slug":"what-happened","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/what-happened\/","title":{"rendered":"Xocal\u0131da n\u0259 ba\u015f verdi?"},"content":{"rendered":"\n<p>1991-ci ilin oktyabr ay\u0131ndan etibar\u0259n Xocal\u0131 rayonu tam olaraq er\u00adm\u0259\u00adni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. 30 oktyabr tarixind\u0259 ra\u00adyonla yer\u00fcst\u00fc \u0259laq\u0259 k\u0259silmi\u015f v\u0259 helikopter yegan\u0259 n\u0259qliyyat vasi\u00adt\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Lakin, 40 n\u0259f\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n m\u00fclki helikopterin \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 vurulmas\u0131 hadis\u0259sind\u0259n sonra bu xidm\u0259t d\u0259 \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. 1992-ci ilin yanvar ay\u0131ndan etibar\u0259n Xocal\u0131ya elektrik t\u0259chizat\u0131 da k\u0259silmi\u015fdi. \u015e\u0259h\u0259r ancaq \u0259hali\u00adnin c\u0259surlu\u011fu v\u0259 m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rin q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00fccum ba\u015flad\u0131qdan sonra \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qalan 2500-\u0259 yax\u0131n \u0259hali az\u0259rbay\u00adcanl\u0131lar\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan \u0259n yax\u0131n \u0259raziy\u0259 \u00e7atmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etm\u0259y\u0259 c\u0259hd etdil\u0259r. Lakin onlar\u0131n \u00fcmidl\u0259ri bo\u015fa \u00e7\u0131xd\u0131. \u015e\u0259h\u0259ri t\u0259rk ed\u0259n \u0259hali pusquya d\u00fc\u015fd\u00fc, Nax\u00e7\u0131vanl\u0131 v\u0259 Pircamal k\u0259ndl\u0259ri ya\u00adx\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda erm\u0259ni h\u0259rbi postlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ya at\u0259\u015f\u0259 tutularaq q\u0259tl\u0259 yetirildi, ya da \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u018fsas\u0259n qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlardan ibar\u0259t \u0259halinin qalan hiss\u0259si qa\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n da\u011flarda donvurma n\u0259ti\u00adc\u0259sind\u0259 h\u0259lak oldular. Yaln\u0131z \u00e7ox az sayda \u0259hali Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259za\u00adr\u0259tind\u0259 olan A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7ata bildi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz Xocal\u0131da ba\u015f ver\u0259nl\u0259r m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin \u0259n iri miqyasl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 idi. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, h\u00fccum v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 106 qad\u0131n, 63 u\u015faq v\u0259 70 ya\u015fl\u0131 insan olmaqla 613 n\u0259f\u0259r q\u0259tl\u0259 yetirildi. 1275 sakin girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc, 150 n\u0259f\u0259rin taleyi is\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k nam\u0259lum qal\u0131b. \u015e\u0259h\u0259r yerl\u0259-yeksan edildi. H\u0259min faci\u0259li gec\u0259 zaman\u0131 487 n\u0259f\u0259r Xocal\u0131 sakini \u015fik\u0259st edildi v\u0259 onlardan 76 n\u0259f\u0259ri u\u015faq idi. 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 25 u\u015faq h\u0259r iki valideynini v\u0259 130 u\u015faq is\u0259 bir valideynini itirdi. Q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259n insanlardan 56 n\u0259f\u0259ri x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla \u2013 diri-diri yand\u0131r\u0131laraq, ba\u015f\u0131n\u0131n d\u0259risi soyularaq, boynu vurularaq, g\u00f6zl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131laraq, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n is\u0259 qar\u0131n bo\u015flu\u011funa s\u00fcng\u00fc il\u0259 vurularaq \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eahid ifad\u0259l\u0259ri, h\u00f6kum\u0259t, h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 v\u0259 qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015f\u00adkilatlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259rin yaz\u0131lar\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n onun siyasi v\u0259 h\u0259rbi r\u0259hb\u0259rliyinin v\u0259 qanunsuz separat\u00e7\u0131 silahl\u0131 qruplar\u0131n\u0131n Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u00fcbut m\u00f6vcuddur.<\/p>\n\n\n\n<p>Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259si 22 aprel 2010-cu il tarixli q\u0259ra\u00adr\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 qeyd edir: \u201cM\u00fcst\u0259qil m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 olunan hesabatlar g\u00f6st\u0259rir ki, 1992-ci ilin fevral ay\u0131n\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Xocal\u0131n\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si zaman\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 etnik m\u0259n\u015f\u0259yin\u0259 malik olan y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u00fclki \u0259hali \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etm\u0259y\u0259 c\u0259hd etdikl\u0259ri vaxt \u015f\u0259h\u0259r\u0259 h\u00fccum ed\u0259n erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, yara\u00adlan\u00adm\u0131\u015f v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 hadis\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f prezidenti Serj Sarkisyan\u0131n qanunsuz separat\u00e7\u0131 rejimin \u201c\u00d6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Komit\u0259si\u201dnin r\u0259hb\u0259ri oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n onun xatir\u0259l\u0259ri bu sah\u0259d\u0259 s\u00fcbut \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n vacib m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Sarkisyan\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u00f6zl\u0259ri Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259rin icra\u00e7\u0131lar\u0131 bar\u0259d\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 qoymur: \u201cXocal\u0131dan \u0259vv\u0259l az\u0259rbaycanl\u0131lar fi\u00adkirl\u0259\u015firdil\u0259r ki, onlar biziml\u0259 zarafat edirl\u0259r, onlar fikirl\u0259\u015firdil\u0259r ki, erm\u0259nil\u0259r m\u00fclki \u0259haliy\u0259 \u0259l qald\u0131ra bilm\u0259z. Biz bunu [stereotipi] q\u0131ra bildik. V\u0259 budur ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan \u0259lav\u0259 Pascal Privat v\u0259 Steve Le Vine yaz\u0131rd\u0131 ki, \u201cAz\u0259rbaycan \u00f6t\u0259n h\u0259ft\u0259 yenid\u0259n yas tutan qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259scidin arxas\u0131nda m\u00fcv\u0259qq\u0259ti meyitxana kimi istifad\u0259 edil\u0259n yerd\u0259 xeyli sayda c\u0259s\u0259din topland\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00fcxanaya \u00e7evrilmi\u015fdi. Onlar Xocal\u0131n\u0131n sad\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 sakinl\u0259ri \u2013 ki\u015fi, qad\u0131n, v\u0259 u\u015faqlar idi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, 1992-ci il mart\u0131n 3-d\u0259 New York Times yaz\u0131rd\u0131: \u201cBu \u00adg\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas\u0259n erm\u0259nil\u0259rin \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etdiyi Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunda erm\u0259ni yaraql\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fcl\u00adki \u0259halinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259z\u0259 d\u0259lill\u0259r ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Reuters-in fotoqraf\u0131 Frederik Lenqeyn Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n \u0259traf \u0259razil\u0259rind\u0259 meyitl\u0259rl\u0259 dolu iki y\u00fck ma\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc deyirdi. \u201cBi\u00adrincisind\u0259 35 meyit sayd\u0131m, ikincisind\u0259 is\u0259 dem\u0259k olar ki, daha \u00e7ox idi&#8230; B\u0259zil\u0259rinin ba\u015f\u0131 k\u0259silmi\u015f, \u00e7oxu is\u0259 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131\u201d &#8211; dey\u0259, o qeyd edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla bel\u0259, \u0259n h\u0259lledici hesabat Human Rights Watch-dan g\u0259ldi. Human Rights Watch-un hesabat\u0131nda qeyd edilirdi ki, \u201c1992-ci ilin fevral\u0131nda Qaraba\u011f erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri &#8230; 366-c\u0131 moto\u00adat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n \u0259sg\u0259rl\u0259rinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259\u00adrini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. H\u00fccumda 200-d\u0259n \u00e7ox m\u00fclki \u015f\u0259xs h\u0259lak olmu\u015fdur. Bu, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 tarixind\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259rki \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0131r\u011f\u0131nd\u0131r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1991-ci ilin oktyabr ay\u0131ndan etibar\u0259n Xocal\u0131 rayonu tam olaraq er\u00adm\u0259\u00adni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. 30 oktyabr tarixind\u0259 ra\u00adyonla<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[634],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1648"}],"collection":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1648"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2729,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1648\/revisions\/2729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}