{"id":1641,"date":"2021-02-22T11:28:54","date_gmt":"2021-02-22T07:28:54","guid":{"rendered":"https:\/\/khojalytoday.com\/why-khojaly\/"},"modified":"2022-02-23T12:31:17","modified_gmt":"2022-02-23T08:31:17","slug":"why-khojaly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/why-khojaly\/","title":{"rendered":"Niy\u0259 Xocal\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p>Q\u0259tliam\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00e7\u0259tin idi; dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f cinay\u0259t t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdi. Tibbi ekspertizan\u0131n r\u0259yin\u0259 \u0259sas\u0259n, q\u0259tliam\u0131n qurban\u0131 olan onlarla insan, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qad\u0131nlar, u\u015faqlar, qocalar qeyri-adi v\u0259h\u015filikl\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi. Beyn\u0259lxalq media t\u0259r\u0259\u00adfind\u0259n yay\u0131mlanan s\u00fcbutlar g\u00f6st\u0259rir ki, b\u0259zi c\u0259s\u0259dl\u0259rd\u0259 qurbanlar\u0131n d\u0259risi diri-diri soyulmu\u015f; b\u0259d\u0259n hiss\u0259l\u0259ri, m\u0259s\u0259l\u0259n, ba\u015flar, ayaqlar v\u0259 qulaqlar k\u0259silmi\u015f; b\u0259zil\u0259ri diri-diri yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu bax\u0131mdan \u0259k\u00ads\u0259r beyn\u0259lxalq q\u0259zetl\u0259r v\u0259 xarici \u015fahidl\u0259r Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131n\u0131n amans\u0131z\u00adl\u0131\u00ad\u011f\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Xocal\u0131 ciddi h\u0259rbi texnikas\u0131 v\u0259 istehkam\u0131 olmayan tamamil\u0259 m\u00fclki q\u0259s\u0259b\u0259 idi. A\u011f\u0131r silahlarla h\u00fc\u00adcum he\u00e7 bir \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sasland\u0131r\u0131la bilm\u0259z, \u00e7\u00fcnki bu, he\u00e7 bir h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259di. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu akt a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n la\u00adz\u0131m\u00ads\u0131z v\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q g\u00fcc t\u0259tbiqini t\u0259\u015fkil edirdi. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ayd\u0131nd\u0131r ki, Erm\u0259nistan\u0131n bil\u0259r\u0259kd\u0259n Xocal\u0131da dinc \u0259halinin etnik t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi plan haz\u0131rlamas\u0131n\u0131n bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc s\u0259b\u0259bl\u0259ri var idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan n\u00f6vb\u0259ti t\u0259cav\u00fcz aktlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k, i\u015f\u011fala qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259ti darmada\u011f\u0131n etm\u0259k v\u0259 psixoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fck \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fclki Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131 qorxutmaq niyy\u0259tind\u0259 idi. Erm\u0259ni q\u0259sbkarlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n misilsiz q\u0259ddarl\u0131q, o c\u00fcml\u0259d\u0259n yax\u0131n m\u0259saf\u0259d\u0259n h\u0259d\u0259f\u0259 birba\u015fa at\u0259\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fclki \u0259halinin x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si v\u0259 sonradan meyitl\u0259rin t\u0259hqir edil\u00adm\u0259si yaln\u0131z bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 \u0259sas verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Xocal\u0131 Xank\u0259ndind\u0259n 10 kilometr \u015fimal-\u015f\u0259rqd\u0259, A\u011fdam-\u015eu\u015fa v\u0259 \u018fs\u00adg\u0259ran-Xank\u0259ndi magistral yollar\u0131n\u0131n k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259h\u0259rdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Xocal\u0131n\u0131 regiondak\u0131 dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 \u00adra\u00adyonlara h\u00fccum etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas strateji h\u0259d\u0259f kimi g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r. \u018fra\u00adzid\u0259 yegan\u0259 m\u00fclki hava liman\u0131na malik olmas\u0131 Xocal\u0131n\u0131 h\u0259m d\u0259 m\u00fc\u00adh\u00fcm strateji kommunikasiya m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdi. B\u00f6lg\u0259d\u0259 yega\u00adn\u0259 hava liman\u0131 orada yerl\u0259\u015fdiyind\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin i\u015f\u011fal\u0131 erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259lledici idi, \u00e7\u00fcnki bu, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Erm\u0259nistanla havadan bir\u00adl\u0259\u015f\u00addir\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda strateji yerl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259rin psixoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fck \u0259ld\u0259 etm\u0259k niyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, Erm\u0259\u00adnis\u00adtan r\u0259smil\u0259rinin v\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259si haqq\u0131nda yazan m\u00fcxt\u0259lif bey\u00adn\u0259l\u00adxalq m\u00fc\u0259llifl\u0259rin b\u0259yanatlar\u0131 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmur ki, bu h\u00fccumun arxas\u0131nda m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc plan dayanm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nil\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bunu Xocal\u0131n\u0131n dinc \u0259halisind\u0259n \u201cintiqam\u201d kimi q\u0259bul edirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla \u0259laq\u0259dar olaraq, erm\u0259ni m\u00fc\u0259llif Markar Melkonyan qarda\u015f\u0131, tan\u0131nm\u0131\u015f beyn\u0259lxalq terror\u00e7u v\u0259 h\u0259rbi cinay\u0259tkar, Monte Melkonyana h\u0259sr etdiyi \u201cM\u0259nim qarda\u015f\u0131m\u0131n yolu: Bir amerikal\u0131n\u0131n Erm\u0259nistana taley\u00fckl\u00fc s\u0259yah\u0259ti\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda qeyd edir ki, [Xocal\u0131] \u201c\u015f\u0259h\u0259r strateji m\u0259qs\u0259d olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 qisas akt\u0131 idi\u201d. M\u00fc\u0259llif \u201cArabo\u201d v\u0259 \u201cAramo\u201d adl\u0131 iki erm\u0259ni h\u0259rbi d\u0259st\u0259sinin d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rinin rolunu x\u00fcsusi qeyd edir v\u0259 onlar\u0131n Xocal\u0131n\u0131n dinc sakinl\u0259rini nec\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirdiyini \u0259trafl\u0131 t\u0259svir edir. Bel\u0259likl\u0259, onun dediyi kimi, \u201c[erm\u0259ni] \u0259sg\u0259rl\u0259ri onlar\u0131 t\u0259qib ed\u0259nd\u0259\u201d \u015f\u0259h\u0259rin b\u0259zi sakinl\u0259ri t\u0259xmin\u0259n alt\u0131 mil qa\u00e7araq t\u0259hl\u00fck\u0259siz yer\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131lar. \u018fsg\u0259rl\u0259r, onun s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 des\u0259k, \u201cuzun m\u00fcd\u00add\u0259t yanlar\u0131nda g\u0259zdirdikl\u0259ri b\u0131\u00e7aqlar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131b insanlar\u0131 b\u0131\u00e7aq\u00adlama\u011fa ba\u015flad\u0131lar\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan r\u0259smil\u0259rinin m\u00fcsahib\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bir fakt\u0131 da a\u015fkar edir ki, erm\u0259nil\u0259r Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n planlam\u0131\u015fd\u0131lar. Bu bar\u0259d\u0259 Britaniyal\u0131 jurnalist Tomas De Vaal \u00e7ox d\u00fczg\u00fcn yaz\u0131r: Erm\u0259nil\u0259r indi etiraf edirl\u0259r ki, Xocal\u0131dan qa\u00e7ark\u0259n \u00e7oxlu m\u00fclki az\u0259r\u00adbaycanl\u0131 h\u0259lak olub. B\u0259zil\u0259ri is\u0259 onlar\u0131n ad\u0131ndan h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n nizam\u00ads\u0131z erm\u0259ni d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rini g\u00fcnahland\u0131r\u0131r. Erm\u0259ni polis zabiti, mayor Valeri Babayan motiv kimi qisas amilini t\u0259klif edib. O, amerikal\u0131 m\u00fcx\u00adbir Paul Quinn-Judgea bildirib ki, Xocal\u0131 h\u00fccumunda i\u015ftirak ed\u0259n d\u00f6\u00ady\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rin \u00e7oxu \u201c\u0259sl\u0259n Sumqay\u0131tdan v\u0259 bu kimi yerl\u0259rd\u0259n g\u0259lmi\u015f\u00addil\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>De Vaal h\u0259m\u00e7inin yaz\u0131r ki, Erm\u0259nistan\u0131n ke\u00e7mi\u015f prezidenti, Xocal\u0131 faci\u0259si zaman\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n qanunsuz separat\u00e7\u0131 rejimin \u201c\u00d6z\u00fc\u00adn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Komit\u0259si\u201dn\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f Serj Sarkisyanla m\u00fcsahib\u0259si zaman\u0131 o deyib: \u201cBiz bu m\u00f6vzularda y\u00fcks\u0259k s\u0259sl\u0259 dan\u0131\u015f\u00adm\u0131r\u0131q\u201d. \u0130tkil\u0259r d\u0259 \u201c\u00e7ox \u015fi\u015firdilmi\u015fdir\u201d v\u0259 \u201cqa\u00e7an az\u0259rbaycanl\u0131lar silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259r\u201d. De Vaal qeyd edir ki, Sarkisyan\u0131n ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259si daha d\u00fcr\u00fcst v\u0259 daha q\u0259ddar idi: \u201cXo\u00adcal\u0131dan \u0259vv\u0259l az\u0259rbaycanl\u0131lar fikirl\u0259\u015firdil\u0259r ki, onlar biziml\u0259 zarafat edir\u00adl\u0259r, onlar fikirl\u0259\u015firdil\u0259r ki, erm\u0259nil\u0259r m\u00fclki \u0259haliy\u0259 \u0259l qald\u0131ra bil\u00adm\u0259z. Biz bunu [stereotipi] q\u0131ra bildik. V\u0259 budur ba\u015f ver\u0259nl\u0259r. Onu da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259min o\u011flanlar aras\u0131nda Bak\u0131dan v\u0259 Sum\u00adqay\u0131tdan qa\u00e7anlar da var\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Jurnalistin minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 pe\u015fman olub-olmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131na da Serj Sarkisyan utanmadan bel\u0259 cavab verib: \u201cM\u0259n q\u0259tiyy\u0259n pe\u015fman deyil\u0259m\u201d, \u00e7\u00fcnki \u201cminl\u0259rl\u0259 insan \u00f6lm\u0259li olsa da, bel\u0259 sars\u0131nt\u0131lar laz\u0131md\u0131r\u201d. Erm\u0259nistanda \u0259n y\u00fcks\u0259k siyasi v\u0259 h\u0259rbi postu tutan \u015f\u0259xsin bu s\u00f6zl\u0259ri \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc deyir v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zaman\u0131 m\u00fclki az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n m\u0259\u00adsuliyy\u0259tini inkar etm\u0259k c\u0259hdini t\u0259kzib edir. Erm\u0259nistan Respubli\u00adkas\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f prezidentinin bu b\u0259yanat\u0131 Erm\u0259\u00adnistan\u0131n he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmadan h\u00fccumu bil\u0259r\u0259kd\u0259n planla\u015fd\u0131r\u00admas\u0131 v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u0259k\u00ads\u0259riyy\u0259tinin bunu Xocal\u0131n\u0131n dinc \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 \u201cqisas\u201d kimi q\u0259bul etm\u0259l\u0259ri fakt\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259tliam\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00e7\u0259tin idi; dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f cinay\u0259t t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdi. Tibbi ekspertizan\u0131n r\u0259yin\u0259 \u0259sas\u0259n, q\u0259tliam\u0131n qurban\u0131<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[634],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1641"}],"collection":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1641"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1641\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2725,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1641\/revisions\/2725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}