{"id":1638,"date":"2021-02-22T11:30:02","date_gmt":"2021-02-22T07:30:02","guid":{"rendered":"https:\/\/khojalytoday.com\/khojaly-today\/"},"modified":"2025-02-06T13:04:57","modified_gmt":"2025-02-06T09:04:57","slug":"return-to-khojaly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/return-to-khojaly\/","title":{"rendered":"Xocal\u0131ya Qay\u0131d\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"\n<p>1991-ci ild\u0259 SSR\u0130-nin l\u0259\u011fvi onun ke\u00e7mi\u015f s\u0259rh\u0259di daxilind\u0259 bir s\u0131ra etnik m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259rin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu. N\u0259ti\u00adc\u0259d\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na \u0259razi iddialar\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n m\u00fcasir tarixinin \u0259n m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259\u00adl\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si 1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 qaynar m\u00fcharib\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar qeyri-m\u00fct\u0259nasib imkanlarla apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcharib\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259h\u015f\u0259tli idi v\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin a\u015fkar d\u0259st\u0259yi erm\u0259\u00adnil\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc pozaraq torpaqlar\u0131n\u0131n 20%-ni i\u015f\u011fal etm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. H\u0259rbi t\u0259cav\u00fczl\u0259r Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 \u0259razi itkisi dem\u0259k deyildi, bu h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin m\u0259d\u0259ni irsini da\u00ad\u011f\u0131daraq qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn b\u00f6hran\u0131na s\u0259b\u0259b oldu, \u00f6lk\u0259 iqtisa\u00addiy\u00adyat\u0131na d\u0259h\u015f\u0259tli z\u0259rb\u0259 vurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sinin m\u00fch\u00fcm ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si olan Xocal\u0131da erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyi \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u0259dd\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. Odur ki, \u015f\u0259h\u0259rin i\u015f\u011fal\u0131 bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc planla, m\u0259s\u0259l\u0259n, i\u015f\u011fal\u0131 daha da asanla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 A\u011fdama, \u015eu\u015faya, Xank\u0259ndiy\u0259, \u018fsg\u0259rana yol a\u00e7maq, Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259kc\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rini deyil, h\u0259m d\u0259 m\u00fclki \u0259halisinin erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k niyy\u0259tini bo\u011fmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. Bu faktlar s\u00fcbut edir ki, Xocal\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 v\u0259 dinc \u0259halinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc xarakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1994-c\u00fc ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s haqq\u0131nda sazi\u015f imzaland\u0131qdan sonra m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif s\u00fclh t\u0259klifl\u0259ri ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Minsk Qrupu dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesin\u0259 c\u0259lb olunduqdan sonra m\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259ri bu dan\u0131\u015f\u0131qlar institutuna b\u00f6y\u00fck \u00fcmid b\u0259sl\u0259yirdil\u0259r, \u00e7\u00fcnki o, t\u0259kc\u0259 Rusiya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 kimi regional d\u00f6v\u00adl\u0259tl\u0259rd\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 Avropa v\u0259 \u015eimali Amerika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t idi v\u0259 bel\u0259 geni\u015f t\u0259msil\u00e7iliyin m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 s\u00fclh yolu il\u0259 son qoya\u00adca\u011f\u0131na inam yarad\u0131rd\u0131. Lakin b\u00fct\u00fcn bu s\u0259yl\u0259r\u0259 baxmayaraq Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi he\u00e7 vaxt m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn konstruktiv ya\u00adna\u015fma ortaya qoymam\u0131\u015f v\u0259 c\u0259bh\u0259 x\u0259tti boyunca ya\u015fayan m\u00fclki \u0259ha\u00adlini h\u0259d\u0259f alaraq 1994-c\u00fc il at\u0259\u015fk\u0259s m\u00fcqavil\u0259sini d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 pozmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259ri v\u0259 \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131qlar\u0131 2018-ci ild\u0259n sonra \u00f6z zirv\u0259sin\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f, bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259lli imkanlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi mane\u0259l\u0259r yaratm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 ki, Erm\u0259nistan h\u00f6ku\u00adm\u0259tinin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razi\u00adl\u0259r\u00add\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259lik m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259y\u0259 c\u0259hd etm\u0259si, AT\u018fT-in Minsk Qru\u00adpu t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015flad\u0131lan v\u0259 h\u0259r iki t\u0259r\u0259fin q\u0259bul etdiyi \u201c\u018fsas Prin\u00adsipl\u0259r\u201din r\u0259dd edilm\u0259si, qondarma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Respublikas\u0131n\u0131n inzibati m\u0259r\u00adk\u0259zini Xank\u0259ndid\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015faya k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 c\u0259hdi, d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259n olan erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259r\u00adbay\u00adcan\u0131n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 qanunsuz yerl\u0259\u015f\u00addiril\u00adm\u0259si, toponiml\u0259rin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si v\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259rin sax\u00adtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi t\u0259cav\u00fczkar v\u0259 d\u00f6z\u00fclm\u0259z h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259fl\u0259r ara\u00ads\u0131nda g\u0259rginliy\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, 5 avqust 2019-cu il tarixind\u0259 Xank\u0259ndid\u0259 ba\u015f tutan mitinqd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan\u0131n \u201cArtsax Erm\u0259\u00adnis\u00adtan\u00add\u0131r, n\u00f6qt\u0259\u201d b\u0259yanat\u0131 ba\u015f tutacaq ciddi dan\u0131\u015f\u0131qlar ehtimal\u0131n\u0131 m\u0259hv etmi\u015fdir. \u018flav\u0259 olaraq, Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 naziri David Tonoyan 2020-ci ilin mart ay\u0131nda Nyu Yorkda \u201cs\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259razi\u201d siyas\u0259tinin \u201cyeni \u0259razil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yeni m\u00fcharib\u0259\u201d siyas\u0259ti il\u0259 \u0259v\u0259z edildiyini b\u0259yan etmi\u015f v\u0259 bununla da m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259llin\u0259 he\u00e7 bir yer qoy\u00adma\u00adm\u0131\u015fd\u0131r. 2020-ci ilin yay\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n bey\u00adn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259dl\u0259rini pozaraq m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zo\u00adna\u00ads\u0131ndan k\u0259narda yerl\u0259\u015f\u0259n Tovuz rayonuna h\u00fccum etm\u0259si m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tin daha da g\u0259rginl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn son s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Tovuz rayonundan ke\u00e7\u0259n neft v\u0259 qaz ixrac k\u0259m\u0259rl\u0259rinin h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131nmas\u0131 Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini d\u0259 t\u0259hdid edirdi. Bu bax\u0131mdan, Er\u00adm\u0259\u00adnistan t\u0259r\u0259find\u0259n sonrak\u0131 aylarda at\u0259\u015fk\u0259s rejiminin tez-tez pozul\u00adma\u00ads\u0131na baxmayaraq, davaml\u0131 olmayan at\u0259\u015fk\u0259s \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 27 sentyabrda b\u00fct\u00fcn c\u0259bh\u0259 boyu \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7\u0259n Az\u0259rbaycan Ordusu 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 ba\u015f ver\u0259n Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edil\u00admi\u015f \u0259razil\u0259ri i\u015f\u011faldan azad etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 44 g\u00fcn davam ed\u0259n v\u0259 \u201cV\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si\u201d olaraq adland\u0131r\u0131lan m\u00fcharib\u0259 \u015eanl\u0131 Az\u0259rbay\u00adcan Ordusunun g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin \u015eanl\u0131 Az\u0259rbaycan Ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n azad edilm\u0259sind\u0259n d\u0259rhal sonra, 10 noyabr 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan v\u0259 Rusiya aras\u0131nda \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat imzaland\u0131. Bu raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n 1 dekabr tarixin\u0259d\u0259k i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan dig\u0259r \u0259razil\u0259r d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 qaytar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 bununla Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etmi\u015fdir. 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259 Xocal\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rinin uzun m\u00fcdd\u0259t davam ed\u0259n i\u015f\u011fal\u0131na son qoydu ki, bu da xocal\u0131l\u0131lar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131na b\u00f6y\u00fck qay\u0131d\u0131\u015f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev 2021-ci il iyulun 7-d\u0259 iqtisadi rayonlar\u0131n yenid\u0259n t\u0259\u015fkili m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda iqtisadi rayonlar\u0131n yeni b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin F\u0259rman\u0131n\u0131 imzalam\u0131\u015fd\u0131r. F\u0259rmana \u0259sas\u0259n Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259ri, A\u011fcab\u0259di, A\u011fdam, B\u0259rd\u0259, F\u00fczuli, Xocal\u0131, Xocav\u0259nd, \u015eu\u015fa v\u0259 T\u0259rt\u0259r rayonlar\u0131 Qaraba\u011f iqtisadi rayonunun t\u0259rkibin\u0259 daxil edilmi\u015fdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>2023-c\u00fc il sentyabr\u0131n 19\u201320-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Qaraba\u011fdak\u0131 qanunsuz separat\u00e7\u0131 rejimin m\u00f6vcudlu\u011funa son qoyulmu\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f \u0259razil\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 suverenliyini tam b\u0259rpa etmi\u015fdir. 2023-c\u00fc il oktyabr\u0131n 15-d\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131n\u0131 ucaltm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>2024-c\u00fc il may\u0131n 28-d\u0259, M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fcnd\u0259, Prezident \u0130lham \u018fliyevin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Xocal\u0131ya ilk k\u00f6\u00e7 karvan\u0131 yola sal\u0131nm\u0131\u015f, 32 ild\u0259n sonra do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131dan Xocal\u0131 sakinl\u0259ri bu tarixi an\u0131n sevincini ya\u015fam\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, i\u015f\u011faldan azad edildikd\u0259n sonra Xocal\u0131da geni\u015fmiqyasl\u0131 b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcasir infrastrukturla t\u0259min edil\u0259n \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yeni f\u0259rdi evl\u0259r, kottecl\u0259r v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131 in\u015fa edilmi\u015f, kommunikasiya x\u0259tl\u0259ri yenid\u0259n qurulmu\u015fdur. \u00c7oxsayl\u0131 m\u0259kt\u0259b, u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131, park, idman kompleksi v\u0259 dig\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f infrastrukturlar\u0131 sakinl\u0259rin rahatl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Xocal\u0131 yaln\u0131z yenid\u0259n qurulmur, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn abad v\u0259 firavan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 \u00e7evrilir. Ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r do\u011fma yurdlar\u0131na \u0259b\u0259di ya\u015famaq v\u0259 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qay\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1991-ci ild\u0259 SSR\u0130-nin l\u0259\u011fvi onun ke\u00e7mi\u015f s\u0259rh\u0259di daxilind\u0259 bir s\u0131ra etnik m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259rin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu.<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[634],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1638"}],"collection":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1638"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4687,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1638\/revisions\/4687"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/khojalytoday.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}